Ότι οι Έλληνες ως έθνος διαχρονικά, ήσαν συγκροτημένοι και σε πολιτεία, αλλ’όχι όμως πάντα, είναι ιστορικά βεβαιωμένο. Όπως επίσης ότι το κράτος-πολιτεία τους, στους αιώνες αρκετές φορές, καταργήθηκε και οι ίδιοι παρέμειναν σε υποτέλεια. Η τοπική τους ωστόσο αυτοδιοίκηση, απ’τούς Ομηρικούς χρόνους, συνεχώς έκτοτε μέχρι και την Οθωμανική κυριαρχία ως τη νεώτερη εποχή, δεν καταργήθηκε. Καθ’όλο αυτό το χρονικό διάστημα, οι Έλληνες τηρώντας τον εθνισμό τους, με βάση τη γλώσσα και τη θρησκεία τους, διατήρησαν την κοινοτική τους αυτοτέλεια μέχρι το 1833.
***
Για αιώνες, μόνιμα κατοικώντας στο φυσικό τους χώρο, όπου το γαλάζιο, οι ακρογιαλιές και τα νησιά, η θάλασσα γενικά, το φως, οι κορυφές των βουνών-ο Όλυμπος, η Ακρόπολη όπου ο Παρθενών, το Άγιον Όρος κ.λπ,-με τα καθημερινά και ιερά τους ακούσματα, τα τραγούδια, τα νανουρίσματα, τα κλασικά τους πλαστουργήματα, τα εικονίσματα, τα βιβλία, τα υπαίθρια θέατρά τους κ.ά, εκ των πραγμάτων κατ’ έ θ ο ς δημιούργησαν συνήθειες-παραδόσεις, που ουσιαστικά, είναι η ιδιάζουσα σχέση των ανθρώπων ανάμεσα στα έμψυχα και άψυχα του χώρου τους. Η σχέση αυτή συνιστά ή θ ο ς, το οποίο ετυμολογικά σημαίνει κατοικία, τόπο διαμονής, ενδιαίτημα. Και η γλώσσα τους αποτελεί «τον κώδικα σημείων, τα οποία αφηγούνται τον δεσμό τους με τον τόπο τους». Αυτόν τον δεσμό ανακαλεί, κατά τον Οδυσσέα Ελύτη, ο Έλληνας ποιητής σήμερα, «όταν λέει ο "ουρανός", η "θάλασσα, ο "ήλιος", η "σελήνη", ο "άνεμος", όπως το έλεγαν η Σαπφώ και ο Αρχιλόχος.(Και) αυτό δεν είναι μικρό πράγμα. Είναι πολύ σπουδαίο.(Γιατί έτσι) επικοινωνούμε κάθε στιγμή, μιλώντας με τις ρίζες μας».
***
Ότι δεν εχάθηκε ο Ελληνισμός και όταν η πολιτεία των Ελλήνων στους αιώνες παρήκμασε ή διαλύθηκε από ξένους εισβολείς, υποστηρίζεται και απ΄τή σύγχρονη διεθνή συνταγ ματική και πολιτειολογική θεωρία, ότι δηλαδή ένα έθνος μπορεί ν΄ αντιπροσωπεύει είτε ένα ενωμένο κράτος (πολιτεία) που αφανίστηκε ή να συμπίπτει με ένα ενωμένο κράτος που ακόμη υπάρχει, είτε να φιλοδοξεί ή να τείνει να ιδρύσει μελλοντικά ένα ενωμένο κράτος. Και οι τρεις περιπτώσεις λαών ως έθνη, ίσχυσαν και ισχύουν μέχρι και σήμερα (ιδιαίτερα στη Βαλκανική αλλά και αλλού) στην παγκόσμια ιστορία.
Οι Έλληνες που απ’τή ρωμαιοκρατία μέχρι το 1832, βρέθηκαν κάτω απ΄τήν πρώτη και τρίτη περίπτωση, μπορεί ν΄απέβαλαν δια της βίας τη δυνατότητά τους να συγκροτούν πολιτεία, ωστόσο παρέμειναν έθνος. Υπό την κυριαρχία των ρωμαίων και των οθω μανών τούρκων, το έθνος των Ελλήνων, «μονήρες και ανάδελφο», όπως έγραφε το 1978 ο Διον.Ζακυθηνός, «διεσπασμένο στο χώρο (…), καταπονημένο απ΄ τις εμφύλιες έριδες και τους πολιτικούς διχασμούς» ανέλαβε τη μακρά και αβέβαιη πορεία του.
***
Το νέο όμως κράτος του 1832, σύμφωνα με τον «Θουκυδίδη του 20ου αιώνα», δηλαδή τον Άγγλο ιστορικό Άρνολντ Τοϋνμπη, «δεν είχε αληθινά προηγούμενα στα προγενέστερα στάδια της ελληνικής ιστορίας. Ούτε είχε καθόλου ρίζες στη νεοελληνική ζωή».
Ήδη δε σήμερα (2011) υποστηρίζεται από ορισμένους ότι το 1832 υπήρξε η τελευταία χρονολογία ενάρξεως της καταρρεύ σεως του Ελληνισμού, ότι δηλαδή οι σημερινοί Έλληνες έκτοτε «έπαψαν να είναι Έλληνες χωρίς να είναι και Ευρωπαίοι» (Χρ. Γιανναράς).Η απόφανση αυτή είναι συγκλονιστική. Και δεν γίνεται εύκολα αποδεκτή από πολλούς Έλληνες.
Άλλωστε, όπως είναι παρατηρημένο, ποτέ δεν άρεσε «ο αντιπα θητικός, στριγγόφωνος ρόλος της Κασσάνδρας», τον οποίο υπο- δύθηκαν και ακόμα σήμερα εξακολουθουν να υποδύονται ορισμένοι ιστορικοί και άλλοι αναλαμβάνοντας ρόλο προφήτη, τρέχοντας στους δρόμους και φωνάζοντας «ετοιμαστείτε, ετοι μαστείτε, έφτασε η ημέρα της Κρίσεως!». Ωστόσο, η κατάληξη σήμερα (2011) της μεταπολιτευτικής του 1974 πορείας της χώρας, έχει προκαλέσει καίριο το φοβερό ερώτημα: Η Ελλάδα σήμερα, έχασε πλέον το κάρμα της, βρίσκεται δηλαδή στο τέλος της εθνικής και πολιτειακής της υπάρξεως;
Και είναι κάρμα η επίδραση την οποία έχει από κεκτημένη ταχύτητα η πράξη του παρελθόντος στην πράξη του παρόντος, ενώ στην τεχνική του σημασία είναι ένα ενεργητικό ή παθητικό, περιουσιακό στοιχείο, ποτέ σταθερό, αλλά ένας τρέχων λογαριασμός, στον οποίο προστίθενται τακτικά, πιστώσεις και χρέη. Κάτι μεταβαλλόμενο προς το καλύτερο ή προς το χειρότερο. Και ισχύει για όλους τους λαούς και θα συνεχίζει να υπάρχει όσο διάστημα θα επιζή το ανθρώπινο γένος. Ενεργεί δε το ιδιότυπο αυτό στοιχείο στην ιστορία, και όταν ένας λαός ή ένα πρόσωπο δεν έχει μνήμη των δικών του πράξεων ή των πράξεων των προγόνων του.
Το παρελθόν με την έννοια του ιδιότυπου αυτού στοιχείου έχει επίδραση στη ζωή κάθε γενηάς. Και το κάρμα θα μπορούσε να παρακινήσει τη γενηά αυτή να προσπαθήσει να το τροποποιήσει με επιπρόσθετες πράξεις σε κατευθύνσεις, που αυτή επιλέγει. Αυτό θα πει διδάσκομαι απ΄ τα λάθη μου, κι΄είναι αυτό επιστημονικός όρος, η δε συνειδητοποίηση του λάθους ενδέχεται να κάνει την κάθε γενηά να νοιώσει, ότι μπορεί να το μεταβάλλει προς το καλύτερο ή πιθανόν να το εξιδανικεύει και επομένως να νοιώθει πως κάθε προσπάθεια να το αλλάξει αποτελεί ιεροσυλία.
Και οι σύγχρονοι Έλληνες (που όπως και οι Κινέζοι μαζί με τους Εβραίους έχουν τις πιο μακροχρόνιες μνήμες απ’τό παρελθόν τους) ήσαν πάντοτε ανοιχτοί στους λογαριασμούς του ιστορικού και πολιτιστικού τους κάρμα, λέει ο Αρν.Τόϋνμπη. Ήσαν αυτοί που έκτοτε δημιουργούσαν Ποιητές και επιτελούσαν ηρωϊσμούς. Και το κάρμα τους ήταν αυτό που προκάλεσε στην πρόσφατη ιστορία 1940-1941 κατά των ξένων εισβολέων πράξεις, «τόσο υψηλές όσο τα κατορθώματα των προγόνων τους στον Μαραθώνα και στις Θερμοπύλες» (απ΄τό τελευταίο του έργο: «Οι Έλληνες και οι κληρονομιές τους», έκδ.1981 σελ.13).
Όμως, η σημερινή στάση των Ελλήνων απέναντι στο κάρμα τους μπορεί να καθορίσει αμετάκλητα πλέον την τύχη όχι μόνο της πολιτειακής τους συγκρότησης στην Ευρωπαϊκή και ευρύτερη ακόμα πολιτειακή ενότητα των λαών αλλά και της εθνότητάς τους και τούτο, όπως επισημαίνεται, εξαιτίας του συβαριτισμού τους, τον οποίο ακολούθησαν απ΄τή μεταπολίτευση ως τα σήμερα και που τώρα στον πανικό τους αισθάνονται ότι χάνουν πλεον ορι στικά…
***
Ο ποιητής, που έχει «οξύτερον βλέμμα», κατά τον Αρι στοτέλη, γιατί λέει όσα θα μπορούσαν να γίνουν-«οία αν γένοιτο»- πάντα υπήρξε ένα είδος προφήτη γι΄αυτό και «φιλο σοφώτερον και σπουδαιότερον Ποίησις της Ιστορίας»-Ποιητική,1451b.
Ο νεωτερικός μας ποιητής Κ.Καβάφης, άκουγε και αυτός «την μυστική βοή των πλησιαζόντων γεγονότων, ενώ έξω εις την οδόν ουδέν ήκουον οι πολλοί».
Όλ΄ αυτά, βοώντα εν πολλοίς σε ώτα μη ακουόντων, σήμερα φαίνεται ότι εγγίζουν το όριο του ιστορικού και πολιτιστικού των Ελλήνων Κάρμα, το οποίο μάλλον για τελευταία φορά, θα λειτουργήσει παθητικά στον τόπο μας με αποτέλεσμα την αμετάκλητη πλέον μεταβολή της πορείας του Ελληνισμού…
Και δεν είναι καθολου βέβαιο κατά πόσο η ρήση του σύγχρονου ποιητή που προβλέπει πως ο άνθρωπος «θα περάσει απ το άτομο για να μπορέσει να το υπερβεί» (Οδ.Ελύτης) ισχύει και συλλογικά, ότι δηλαδή ο Ελληνισμος θα χάσει τώρα τον εαυτό του για τον τον βρει αργότερα, ενεργοποιώντας πάλι θετικά το κάρμα του, μέσα στις συγκροτούμενες ήδη ευρύτερες ενότητες λαών και πολιτισμών, όπως η Ε.Ε και ακόμη μεγαλύτερες ή θα παραμείνει μία πολυπολιτισμική και πολυπληθυσμιακή επαρχία του όποιου στενού ή ευρύτερου χώρου του κόσμου.
Ματθαίος Χ.Ανδρεάδης,πρόεδρος της Εταιρείας Κορινθίων Συγγραφέων.
Αρχαία Kόρινθος,τηλ. 27410/26055-e-mail: mandreadis@in.gr
