Τά πρότυπα του Μεσιανισμού καί η πολιτική ηγεσία της χώρας
MΑΤΘΑΙΟΥ X. AΝΔΡΕΑΔΗ
'Ο πολιτικός «Μεσσιανισμός» στή χώρα μας, πού ἡ ἱστορική του καταγωγή ἀνάγεται στά ἀπώτατα, ἀταβιστικά,πολιτικά μας πρότυπα,δέν ἀπετέλεσε φαινόμενο,οὕτως ἤ ἄλλως,τῶν τελευταίων, μόνο,δεκαετιῶν πολιτικοῦ καί κοινωνικοῦ βίου.'Επανέρχεται, ἑκάστοτε, μαζί μέ τά μεταβαλλόμενα εἰσαγωγικά μας πρότυπα καί επαναβιώνει,μέ ἐντονώτερες ἐκδηλώσεις ἐξάρσεως στίς μέρες μας.
Ότι πάντοτε,ένας «εχθρός» καί μια «σωτηρία» ήταν τα σπουδαιότερα όπλα των αύτοχρισμένων «σωτήρων» των λαών, είναι ιστορικά επιβεβαιωμένο. Κάθε κίνηση πολιτικής σωτηριολογίας», επικεφαλής είχε τον «μεγάλο άνδρα», τον "Ηρωα, τον "Ενα Ηγέτη, ενώ το κοπάδι ακολουθούσε.'Απο τον Κρόμβελ καί τον Ροβεσπιέρο, μέχρι τον Μαρξ καί τον Λένιν, όλοι οι λεγόμενοι «Μεγάλοι"Ανδρες» είχαν προδιαγράψει τους στόχους τους: Τελικός τους σκοπός ή Ευτυχία των άνθρώπων.Απο τοιούτο «χρέος κινούντες» για την πραγμάτωσι ή του «Πεπρωμένου» των άλλων ή της «Φύσεως» ή της «Ιδέας του «Πνεύματος», όπως θα έλεγε ο Χέγκελ, κινητήρια δύναμι είχαν το πάθος, το ένστικτο, την ανάγκη καί την ροπή τους στους στόχους πού έταξαν για τη «σωτηρία» των λαών,με σημαία, την άπελευθέρωσι των ανθρώπων. Μόνη δε ανταμοιβή τους για τη μεγάλη αυτή υπηρεσία πού προσφέρουν στην ύπόθεσί τους ή Φήμη, αφού «όλες οί μεγάλες πράξεις έγιναν (καί γίνονται) χάρι της Φήμης ή της Δόξας».
"Οτι τα διακηρυγμένα «ιδανικά» για την ευτυχία των ανθρώπων ήσαν απλή πρόφασι,είναι φαινόμενο ιστορικό.' Ο Ναπολέων είχε πει σχετικά: «' Η Ματαιότης έκανε την 'Επανάστασι, ή ' Ελευθερία ήταν ή πρόφασι».
Τα μέσα,όμως,πού χρησιμοποίησαν στους αγώνες τους οί πολιτικοί «μεσσίες» καί τ' αποτελέσματα πού επέφεραν στην Ιστορία, ουσιαστικά, δεν ήσαν τίποτε άλλο παρά «ή απληστία, ό φθόνος, το μίσος καί ή πικρία», στοιχεία δηλαδή πού απετέλεσαν καί τη βάσι των μεγάλων παθών καί φιλοδοξιών των ανθρώπων αυτών της δράσεως.
Ή «ιατρική της Ιστορίας»
Αυτός που θέτει στην υπηρεσία της λογικής τα πάθη καί τίς φιλοδοξίες του,χαρακτηρίζεται πνευματικά υγιής. "Ετσι, μπορεί καλύτερα να υπηρετήσει τους στόχους του। ' Ο άνθρωπος, άλλωστε, είναι μίγμα λογικών καί εξωλογικών συστατικών.Βεβαίως, ή λογική καί το παράλογο, είναι εγγενή στοιχεία στον άνθρωπο.'Ο λογισμός όμως βαδίζει με τα όνειρα.Ποτέ ένας ισορροπημένος πολιτικός άνδρας,και γενικά οποιοσδήποτε άνθρωπος, όταν πράττειστον βίο, δεν στηρίζεται στα εξωλογικά, μόνο στοιχεία καί στίς επιθυμίες του, ούτε στα συναισθήματα καί τα ένστικτα του μόνο. Βέβαια, δεν κινείται μόνο από τη ψυχρή λογική, στερημένος από υγιή καί ελεγχόμενα, με τη λογική του πάθη, ένστικτα καί αγαθά συναισθήματα. ΄Αν εξετάσει κανείς με τη μέθοδο της «ιατρικής της ' Iστορίας» καί γενικά την πολιτική ψυχοπαθολογία, την πολιτική δράσι των «Μεγάλων», αλλά καί των «μικρών» ανδρών καί γυναικών ακόμη, θα διαπιστώσει, πόσοτραγικά ξερριζωμένοι υπήρξαν όλοι τους, καί πόσο ό πολιτικός νευρωτισμόςυπήρξε ή ρίζα των πολιτικών τους πράξεων.
'Ο Βέρνερ Σόμπαρτ, σε μια περισπούδαστη μελέτη του, κατά δεικνύει το essentiment στo oποίο στηρίζεται ή άνοικοδόμησι του σοσιαλιστικού κόσμου. Οί σοσιαλιστές ηγέτες, υποστηρίζει, ανή κουν στους «τεχνητούς ανθρώπους». Οί «τεχνητοί αυτοί άνθρωποι», λέγει «δεν μπορούν καλύτεραστη βασική τους διάθεσι να περιγραφούν,παρά με τίς λέξεις, με τίς όποιεςό Σίλλερ εκφράζει το «επικίνδυνο άκρο του αισθηματικού χαρακτήρος»:
«"Ενας χαρα κτήρας πού περιβάλλει ένα ιδεώδες με φλογερό αίσθημα καί απομακρύνεται από την πραγματικότητα για να παλαίψει για ένα ανύπαρκτο άπειρο, πού βλέπει τον εαυτό του ως κάτι συνεχώς εξουθενωμένο, αδιάκοπα εκτός εαυτού, για τον οποίο,το πραγματικό είναι μόνο τα όνειρά του, οι δε εμπειρίες του μόνο εμπόδια, ό οποίος τέλος στην ίδια του την ύπαρξι βλέπει μόνο ένα εμπόδιο καί καταγκρεμίζει ακόμα καί αυτό, για να εισέλθει στην άληθινή πραγματικότητα».
Η αρνητική τους στάσι, εξετάζεται, προπάντων από τα γνωρίσματα τηςιδιοσυγκρασίας τους: «Ή κακοτυχία τους στη ζωή, τους δημιουργεί αηδία, δυσαρέσκεια γι' αυτή,μια ανικανοποίητη δυσθυμία. Αυτά είναι διαθέσεις πού μεταβάλλονται σε αρνητική στάση απένα ντι στην κοινωνία, σε κριτική της. Η κριτική είναι ή πρώτη μορφή απαλλαγής από την κατάθλιψι, από τη δυσθυμία». Καί ή ψυχή πρέπει να έχει τους υπονόμους της για ν'απορρίπτει τίς ακαθαρσίες της. Σ' αυτά χρησιμεύουν πρόσωπα, σχέσεις, τάξεις, ή ή πατρίδα ή ό κόσμος, όπως θα έλεγε ό Νίτσε.
΄Αν τώρα, ό πολιτικός νευρωτισμός συνδυασθεί με το σύνδρομο του φανατισμού, πού κυριαρχεί στους περισσότερους άπ' αυτούς,oδηγού μεθα,με όδηγό τίς διαπιστώσεις του Σόμπαρτ,στό πολιτικό λίμπιντο πού χαρακτήριζε τη ζωή τους. 'Απο τον Μπακούνιν, πού ανταποκρινόμενος στην «κλήσι για τη σταυροφορία της καταστροφής», έγινε βαρώνος -ληστής και δι εκήρυσσε: «Δεν πιστεύω σέ τίποτα, δεν διαβάζω τίποτα, ένα πράγμα σκέφτομαι: Κόψτε τους το λαιμό, σπάστε τους τα κεφάλια, μην αφήσετε τίποτα απ' αυτούς!», μέχρι των δηλώσεων άπο φανατικούς "προοδευτικούς": «τσακιστέ τους», δεν υπάρχει ουσιαστική άπόστασι...
' Η παρούσα άνάλυσι, δεν αφορά μόνο στο ν' ασκήσει κριτική στίς πράξεις των φανατικών πού κυβερνούν, αλλά και να καταδείξει την ιδιοσυγκρασία καί τον χαρακτήρα τους, γιατί «είναι πραγματικά σημαντικό να εξετασθεί όχι μόνο τί κάνουν οι άνθρωποι, αλλά επίσης τί λογής άνθρωποι είναι αυτοί πού το κάνουν...»
΄Αλλωστε, για να κατανοήσουμε είτε τη θεωρία είτε τίς πράξεις αυτών πού ασκούν εξουσία, πρέπει να έχουμε ως γνώμονα καί την ψυχολογία τους καί τα γεγονότα της ζωής τους. ' Ο Γάλλος Μωρίς Μερλώ-Ποντύ, πατεντάτος αριστερός, θεωρεί πώς «οι οικονομικές ή ψυχολογικές ερμηνείες τίς οποίες δίνει ή μία ή ή άλλη διδασκαλία είναι αληθινές, εφ' όσον ο στοχαστής σκέφτεται πάντοτε με αποκλει στικό γνώμονα καί αφετηρία αυτό πού είναι ό ίδιος».
Ποιοί είναι, λοιπόν, αυτοί οί οποίοι αποτελούν τους οδηγούς καί ιδεολογικούς προγόνους των δικών μας «σοσιαλιστών»;
Η Ρόζα Λούξεμπουργκ,με εμπάθεια, με αρνητικο-επιθετικά συναι σθήματα,με μανία κυριαρχίας, κατεστραμμένη σταδιοδρομία, ήταν βεβαρυμμένη με τετραπλό ressentiment: Ως γυναίκα, ως αλλοδαπή στη Γερμανία,ως Εβραία καί ως ανάπηρη. «'Η πνευματική έξέγερσι της Λούξεμπουργκ»,μας λέει ό βιογράφος της, «δεν ήταν ούτε άπόλυτα αντικειμενική, ούτε αλτρουιστική.'Ηταν κατά ένα μέρος μια θεραπεία για τίς συγκρούσεις της δικής της προσωπικότητος.'Η άποκατάστασι,έπειτα από μία περίοδο υπερβολικής άποξενώσεως άπό την κοινωνία,ήταν κάποια άνακούφισι-αποξένωσι πού θα μπορούσε να θεραπευθεί είτε με μια ίσχυρότερη άντίθεσι προς την κοινωνία, είτε με οποιαδήποτε ρεβιζιονιστική απόπειρα εντάξεώς της».
Σ' όλους, άλλωστε, τους "προοδευτικούς", το όνειρο έγινε δόγμα, οί φόβοι φανατισμοί καί οί ιδέες σήματα για την έσχατη πράξι. Οί βιογρα φίες τους είναι αποκαλυπτικές.
' Ο Μαρξ και ή ζωή του
Aς περιτρέξουμε, συντόμως, το βίο του πατριάρχου του Μαρξισμού, του ιδίου του Μαρξ. Νεαρός ακόμη, με πάθος καί όνειρα, διήγε σπάταλη ζωή στο Πανεπιστήμιο πού έσπούδαζε. Ο πατέρας του, πού πέθανε όταν αύτος ήταν φοιτητής, άφησε την τελευταία σύστασι: Να πάψει να είναι σπάταλος καί να σκορπάει άλογίστως τα χρήματα του.' Ο θάνατος του πατέρα του καί οί ποιητικές του αποτυχίες, επέδρασαν στην ψυχή του νεαρού φοιτητή.
Κατελήφθη από νοσηρή άπογοήτευση καί ψυχική θλίψη. Αυτά είναι τα πρώτα κρούσματα. Το 1841, ό φίλος του Μπάουερ, του υποσχέθηκε έδρα υφηγητή στο Πανεπιστήμιο της Βόννης. Προηγουμένως όμως ό Μαρξ, ακαταπαύστως διεκήρυσσε τίς ιδέες του καί με τον φίλο του, Ρούγκε,απεφάσισαν να έκδόσουν άπο κοινού περιοδικό με τίτλο «'Αρχείο 'Αθεΐας». Ή πρόσκληση του Μπάουερ ούδεποτε έφθασε από τη Βόννη. Ο διακηρυσσόμενος αθεϊσμός του, του έκλεισε τίς πόρτες. ΄Εμεινε χωρίς πόρους ζωής, αιωρούμενος στο κενό. Στήν ψυχή του άρχισαν να φυτρώνουν σπέρματα μίσους κατά του Θεού, της θρησκείας καί της Κοινωνίας.
Στήν προσπάθεια του να ίδρύσει τήν Διεθνή ΄Ενωσι Εργατών, εισέπραξε άπογοήτευσι καί έξάντλησι. Μετά την αποτυχία της Κομμούνας των Παρισίων το 1871, οί στερήσεις του, τα οικο γενειακά του ατυχήματα καί ή αθλία του υγεία (έκάπνιζε διαρκώς μαύρο καπνά αθλιεστάτης ποιότητος), τον ανάγκασαν ν’ αποσυρθεί απ’τήν κίνησι καί ν' αφιερωθεί στη συγγραφή.Πικρία καί άπογοή τευσι πλημμύρισαν την ψυχή του, για τη διάψευσι των ελπίδων του καί των προφητειών του, τα συναισθήματα δε αυτά, ξεσπούσαν σε οξύχολο μίσος κατά της ανθρώπινης κοινωνίας.
Καθ' οσον αφορά στον ίδιωτικό του βίο, ό μόνος του έρωτας, ή Τζένη Φον Βεστφάλλεν, ήταν ή πιστή του σύζυγος. «Ή κυρία Μαρξ», γράφει ένας άπ' τους κορυφαίους οπαδούς του,ο Βίλελμ Λίμπνεχτ, «κυριαρχούσε σ' όλους μας καί πια πολύ άπ' ότι αύτός ο Μαρξ. Μαγική έπίδρασι εξασκούσε πραγματικά σε μας πού είμαστε όλοι χαρακτήρες επαναστατικοί, φύσεις απειθάρχητες καί, όχι σπάνια, παραστρατημένοι, ζώντας στο περιθώριο της κοινωνίας».
Τό μίσος ένέπνεε όλους τους αγώνες του Μαρξ.΄Ολοι οί οικονομο λόγοι πρίν από αυτόν, ακόμα καί αυτός ό Ρικάρντο, είναι κατά τόν Μαρξ,αδαείς.'Ο Μπίσμαρκ (τόν οποίο προ ήμερων οί Ανατολι κογερμανοί άνεκήρυξαν ως εθνικό τους ήρωα) είναι «ανίκανος, μι κρός γιούνκερ».«Τα προπαγανδιστικά συγγράμματα του Λασάλλ» («ενός γνησίου 'Εβραίου από τα Σλαβικά σύνορα») «είναι λογο κλοπίες ενός έκτοταξίτου,σχολικά προγράμματα πού ή άνάγνωσί τους δεν αξίζει για να σκοτώσεις τον καιρό σου».
«Τρελλό από ύπερφροσύνη καί χολή», τον χαρακτηρίζει ό φίλος του Ρούγκε. «Κατέχεται κάθε φορά άπο οποιοδήποτε μίσος», γράφει αύτός. 'Αργότερα, κατεδίωξε με άσπονδο μίσος όλους τους φίλους του σχεδόν, έκτός άπ' τον Ενγκελς καί ίσως καί τόν Βίλελμ Βόλφ. Το μίσος του δεν αφορούσε μονο ανθρώπους, αλλά καί «σχέσεις, τάξεις, πατρίδα καί κόσμο», για να θυμηθούμε τον Νίτσε. Η ζωή του καί ή κοσμοθεωρία του ήταν συνυφασμένες με το μίσος καί με αυτό ήταν ποτισμένο όλο το έργο του, το οποίο βγήκε άπο την αθλιότητα της ζωής του. Γενικά θα μπορούσαμε,συνοψίζοντας, να εξηγήσουμε το κίνητρο του Μαρξ ως εξής:«Μαζί με άλλους πολλούς σοσιαλιστές συμμερίζεται το ressinetment του ανθρώπου πού στερείται στηρίγματος, πού το πνεύμα του δεν αγκυροβόλησε ποτέ σέ μια έσχατη απόλυτη αξία καί γι' αυτό γίνεται επαναστάτης.Προς την έλλειψι αυτής ερείσματος, συνυφαίνεται καί ή έλλειψι εμπιστοσύνης στην ίδια,τη δική του δημιουργική δύναμι, όπου ήταν συνδεδεμένη ή έλλειψι εμπιστοσύνης στις ίδιες τίς πολιτικές του ικανότητες. Γι' αυτό παραμέρισε από την κοσμοθεωρία του -άντίθετη τελείως προς τους λόγους της νεότητας του, ότι «οι φιλόσοφοι πρέπει να μεταρρυθμί σουν τον κόσμο» -κάθε ενεργή επιρροή του συνειδητά δημιουργικού άνθρώπου καί τοποθέτησε στή θέσι του την ενέργεια του φυσικού κόσμου. Συνεπώς,μπορεί κανείς να πεί ότι ό Μαρξ
υπήρξε μοιρολάτρης,τονίζει ο Σόμπαρτ. Άλλα ή μοιρολατρεία του διαφέρει ριζικά από τη μοιρολατρεία άλλων μεγάλων ανδρών της πράξεως,όπως ό Κρόμβελ, ό Βαλλενστάϊν,ό Ναπολέων, ή ό Μπίσμαρκ. Γιατί εκείνοι αισθάνονταν προ πάντων, τους εαυτούς τους ως όργανα στά χέρια μιας πολύ υψηλής θελήσεως. Ή μοιρολατρεία τους στηρίζεται στην πίστι,ενώ του Μαρξ άναβλαστάνει από την έλλειψι πίστεως σέ ο,τι δήποτε. Ή μοιρολατρεία του Μαρξ δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια απεγνωσμένη προσπάθεια να μεταβιβάσει την εύθύνη σε μια φυσική δύναμι πού -καί εδώ παρουσιάζεται ή ειδική μαρξιστική άντίληψι - αρκεί μόνο να γνωσθεί από μας για να καθοδηγηθεί».
Δεν ήταν 45 ετών καί οι αγώνες του είχαν αποτύχει.Οί προφητείες του, οί προρρήσεις του καθώς καί όλες οί θεωρίες του, είχαν δια ψευσθεί οικτρά...'Η ακούραστη, επαναστατική του δραστηριότης, δεν επέφερε τίποτα, είμή μόνο την αμείλικτη και αίματηρή κατάπνιξι κάθε ανατρεπτικής κινήσεως.Οί οπαδοί του,καταδιω κόμενοι παντού, ασθμαίνοντες για να εξοικονομήσουν ένα κομμάτι ξερό ψωμί καί εξαντλημένοι άπό τη συνεχή πάλη με τον ιδιοκτήτη της τρώγλης όπου κοιμούνταν, τον παντοπώλη, τον λαχανοπώλη, τον γαλακτοπώλη, πού ζητούσαν αμείλικτοι τα οφειλόμενα ποσά, είχαν αποκάμει. Καί όλοι στρέφονταν εναντίον εκείνου, πού αντί του Παράδεισου πού τους ύποσχόταν τους είχε σπρώξει στην κόλαση.Η ανέκφραστη αυτή τραγωδία διαρκούσε ολόκληρα χρόνια. Οχι μία φορά, παρά το θάρρος της, ή Τζένη καταλαμβανόταν άπο απελπισία. «Τίποτα δεν μας άπέμεινε καί τίποτα δεν υπάρχει πλέον», έγραφε ό Μαρξ στό φίλο του "Ενγκελς το 1872, «ή δυστυχία καί ή άθλιότης μας καταδιώκει με αφάνταστη επιμονή.Η γυναίκα μου κάθε πρωί μου εξομολογείται, ότι προτιμάει από την κολασμένη αυτή ζωή τη γαλήνη του τάφου καί για τον έαυτό της καί για τα παιδιά της.Μα την αλήθεια,δεν μπορώ να της απαντήσω τίποτα, γιατί τα βάσανα, τα μαρτύρια, ή αγωνία, ή ταπεί νωσι πού υφιστάμεθα, είναι απερίγραπτα(...)Προσωπικά ξεχνώ καί διώχνω τήν άθλιότητά μου βυθιζό μενος ώς τό λαιμό σέ γενικά προβλήματα»...Διέξοδος δηλαδή τά γενικά προβλήματα στην οίκονο μική του άθλιότητα,όπως εύστοχα σημειώνεται.
"Ετσι πέθανε το 1883. Στον παροξυσμό της πικρίας του για την τόση δυστυχία πού γνώρισε στη ζωή του,έγραψε στην τελευταία του επιστολή, λίγο πρίν πεθάνει στόν φίλο του "Ενγκελς: Σκέπτεται κανείς ανάλογα με το πόσο τρώει». Καί καταλήγει ό Σόμπαρτ:
«"Ετσι κατανοείται, γιατί ή παραγωγή του Μαρξ ήταν μέχρι τελευταίας λεπτομέρειας, διαποτισμένη με μίσος, έτσι κατανοείται γιατί θεωρούσε ιδιαίτερα τίς κακές ιδιότητες των άνθρώπων σαν κινητήριες δυνάμεις της ιστορίας, έτσι κατανοείται τέλος, γιατί αποτεινόταν στά ταπεινόφρονα ένστικτα των μαζών, για να τίς καταστήσει εξυπηρετικές των σκοπών του.Flectere si negueo, acheronta movebo»(«Eάν δεν μπορώ ν΄αλλάξω τη θέληση των ουρανίων,θα κινήσω τον Αχέροντα»-Αινειάς,VII,312)
Το εσφαλμένο της επιχειρηματολογίας
Ο Σαίντ-Μπέβ έπεδοκίμαζε το άκόλουθο κείμενο από την «Judiciese Logiue»: «Οί περισσότερες πλάνες της σκέψεως δεν οφείλονται στο γεγονός ότι, ενώ οί άνθρωποι ξεκινούν άπο σωστές προϋποθέσεις,μεταχειρίζονται έπειτα λανθασμένα επιχειρήματα, αλλά μάλλον στο ότι, ενώ τα επιχειρήματα είναι σωστά, οί προϋποθέσεις από τίς οποίες ξεκινούν είναι εσφαλμένες». ' Ο Μαρξ φρονούσε πώς ό καπιταλισμός του 1881 θα παρέμενε ως τοιούτος καί μετά το 1981,γι' αύτο καί οί θεωρίες του είναι, στο οίκονομικό καί κοινωνικο πεδίο, ξεπερασμένες σήμερα.
Στήν 'Ελλάδα τώρα,ή επιχειρηματολογία καί τα «προγράμματα των μαρξιστών για τη βελτίωσι των όρων της ζωης, τη λύσι των προβλημάτων του λαού καί τήν αλλαγή πολλών κακώς κειμένων, πάσχουν από το σύνδρομο του ξεπερασμένου μαρξισμού.Γιατί βασί ζονται σε λανθασμένες προϋποθέσεις,από τίς οποίες οί «άγιατολλά δες» της «Αλλαγής» ξεκινούν,και οι οποιες βασίζονται σε ξεπερα σμένη πραγματικότητα.΄Ετσι,οταν οί πολιτικές άλτερνατίβες στηρί ζονται σε ανύπαρκτη πραγματικότητα, υπάρχει το κενό.Αυτό το κενό προσπαθούν να το καλύψουν με μια νοθεία, με ένα υποβιβασμό της πραγματικότητος. Υποστηρίζουν,λοιπόν τα εξής περίπου:
« Ή επιχειρηματολογία μας καί οί προτάσεις μας είναι ορθές, γιατί χρειάζονται «αλλαγές» ριζικές, άρα το καθεστώς δε θέλει διόρθωσι,αλλά χρειάζεται, ως σαθρό, κατεδάφισι καί κατά συνέπεια, ή κατεδαφιστέα κατάστασι είναι σαθρή, αντιλαϊκή, εκμεταλλευτική καί καταστροφική για τον τόπο...»
Με τη «λογική» αυτή, όλες οί πολιτικές ελευθερίες πού, σε πείσμα των εχθρών της πολιτικής Δημοκρατίας,επέζησαν, καθ' όλες τίς εποχές της πρόσφατης ιστορίας μας, είναι έξοβελιστέες. Το επιχείρημα της καταργήσεως των ελευθεριών, στηρίζεται στην άκόλουθη εσφαλμένη,βέβαια,προϋπόθεσι: «'Η Δημοκρατία των ελευθεριών καί του κομματικού πλουραλισμού,(που ομως οδήγησαν τον ‘Ελληνα στην ευημερία καί την ατομική προοδο),έφερε τον τόπο στην κατάστασι του «δύσμορφου» καπιταλισμού,άρα, αυτές οί ελευθερίες, επειδή μας είναι εμπόδιο στο έργο της εφαρμογής της άλτερνατίβας της δικής μας,δεν χρειάζονται,σύμφωνα με το γνωστό:«Τα σταφύλια είναι ξυνά, άρα ή γλύκα δεν έχει αξία...»
Με τον τρόπο αύτό καταλήγουμε στη ρίζα του εξωλογικού κινήτρου των πολιτικών πράξεων.'Εδώ βασίζεται το «κίνημά» τους,να «σώσουν» τον τόπο,ενεργώντας με τον παραλογισμό.Αυτή ή έλλει ψι επαφής προς τήν πραγματικότητα,δείχνει το άνιστόρητο των μαρξιστών για τήν ιδιοσυστασία του ΄Ελληνος. Οι περισσότεροι άπ' αυτούς,άγνωστοι στον τόπο μας καί φερμένοι απ’ τήν Εσπερία, αγνοούν, εκτος των άλλων,και το απειθάρχητο και το ατομικιστικό του λαού μας,ως υπόστρωμα πολλών αιώνων βίου.Αυτή την πλειοψηφία των Ελλήνων,ήτοι τους «μη προνομιούχους», επιδιώκουν να μετατρέψουν, ίκανοποιώντας με το τέχνασμα της «αυτοδιαχειρίσεως» τα ψυχολογικά τους συμπλέγματα,δεσμίους των μόνιμα, περι ορίζοντάς τους,τελικά,σ’ενα και μόνο ρόλο:Να εκτελούν,συνεχώς, αδιάλειπτα,προθύμως και αδιαμαρτύρητα (κατά τον αρχετυπικό φανατισμό του Ευρωπαϊκού Μεσαίωνα,αλλά και σύμφωνα με την πραγματικότητα του εφαρμοσμένου Μαρξισμού)ο,τι ζητεί το εξουσιαστικό ιερατείο,κατά τις εκάστοτε κοινωνικές και ιστορικές περιστάσεις, δηλαδή: Οταν θ' αποφασίζει:Pudet,ολοι θα πρέπει να ντρέπονται. Όταν θά καταγγέλλει :ineptum,ολοι θα πρέπει ν΄αγανακτούν καί όταν θά αποφαίνεται:impossibile,όλοι θά πρέπει να γονατίζουν καί να δένουν τα χέρια τους. Αυτός είναι ό στόχος των δικών μας «Μεσσιών» καί τον ρόλο αυτόν επιφυλάσσουν στο λαό.
Το πάθος του άληθινού πολιτικού
«Είναι απόλυτα σωστό - έγραφε ό Μάξ Βέμπερ στο έργο του «' Η πολιτική ως επάγγελμα» - καί όλη ή ιστορική πείρα το επικυρώνει, ότι ό άνθρωπος δε θά έπετύγχανε το εφικτό, εάν δεν έπάσχιζε να πραγματοποιήσει το ανέφικτο».
'Η πολιτική πράξι όμως είναι σφυρηλάτησι του πάθους με τη λογική. ‘Ολοι οι πολιτικοί άνδρες, με πάθος αφοσιώθηκαν στην πολιτική δράσι.'Η έννοια αυτή του πάθους, είναι τελείως διαφο ρετική από την έννοια του πάθους ως «στείρας έξάρσεως», ως εξωλογικό στοιχείο καί ως τυφλό ένστικτο. «Γιατί, ή πολιτική γίνεται με το κεφάλι καί όχι με τα άλλα μέλη του σώματος ή της ψυχής».' Ο άνθρωπος της πολιτικής δράσεως, οφείλει να έχει συναίσθησι του μέτρου. Αυτή ή αίσθηση είναι μία αποφασιστικής σημασίας ψυχολογική ίδιότητα του άληθινοΰ πολιτικού. Με τον τρόπο αυτό, δείχνει πώς έχει την ίκανότητα να ελέγχει καί τήν εξωτερική πραγματικότητα, χωρίς κλυδωνισμούς στο έσωτερικό του.Κατορθώνει να δέχεται τήν έπίδρασι της ζωής καί της πραγματικότητος πάνω του, με εσωτερική συγκέντρωσι καί ηρεμία. ΄Οταν το επιτυγχάνει αύτό, βρίσκεται σε άποστασι από τα πρόσωπα καί τα πράγματα, ακόμα καί από το πάθος της δικής του ματαιοδοξίας,η οποια άπόστασι από τα πράγματα, σημαίνει σφυρηλάτηση του πάθους με τη λογική ενω ή απόσταση απ’ τα πρόσωπα,τα πράγματα καί τη ματαιοδοξία του ίδιου, οδηγεί στη σφυρηλάτηση του πάθους,της ευθύνης καί του μέτρου, χαρακτηριστικά δηλαδή πού αποτελούν βασικές ιδιότητες ενός αληθινού πολιτικού.« Ή άπόστασι από την κατωτέρας στάθμης ματαιοδοξία», λέει ακόμα ό Μάξ Βέμπερ, «από την οποία πρέπει ένας άληθινός πολιτικός να είναι απαλ λαγμένος, είναι αναγκαία, γιατί ή ματαιοδοξία του είδους αυτού αποβαίνει σέ βάρος της υποθέσεως στην όποια είναι αφοσιωμένος καί με τον τρόπο αυτό, ό αγώνας του παύει να είναι αντικειμενικός καί γίνεται καθαρή προσωπική μέθη».
Διότι ή ματαιοδοξία τον οδηγεί στην ανάγκη να βρίσκεται συνεχώς στο προσκήνιο, σημάδι δημαγωγίας. Καί συνεχίζει ό Μ. Βέμπερ: «Με τον τρόπο αυτό, ό πολιτικός έκεϊνος, πού αποβλέπει καί υπολογίζει στα αποτελέσματα της προβολής του στο προσκήνιο, διατρέχει τον κίνδυνο να μοιάσει με ήθοποιό, ή να γίνει ό ίδιος ήθοποιός καί ν' απασχολείται μόνο με τίς εντυπώσεις πού προκαλεί (...) Ν’αγωνίζεται για τήν εξωτερική λάμψη της δυνάμεως περισσότερο, παρά για τήν πραγματική δύναμι. Ή έλλειψι αισθήματος ευθύνης υποδηλώνει ότι, χαίρεται τη δύναμι για τη δύναμι μόνο, χωρίς ουσιαστικό σκοπό.Ό πολιτικός πού τον ενδιαφέρει μόνο ή δύναμι», καταλήγει ό Βέμπερ, «μπορεί να φέρει αποτελέσματα μεγάλα, το έργο του, όμως, πραγματικά δεν οδηγεί πουθενά καί δεν έχει νόημα».
Το έργο των ηγετών
Στην 'Ελλάδα, ελάχιστοι πολιτικοί άνδρες υπήρξαν συνειδητοί πολιτικοί ηγέτες, πού ως μοναδικό τους καθήκον, έθεσαν, να υψωθούν πάνω από τα προσωπικά τους πάθη καί τη ματαιοδοξία τους, να υπηρετήσουν το λαό με ίκανότητα καί δημιουργικό έργο καί παραλλήλως να υψωθούν πάνω από τήν εποχή τους.Να ιδούν έτσι κάθε τους πράξη κάτω από το πρίσμα της τύχης καί του μέλλοντος αυτού του λαού. Καί προεξοφλώντας τη σημασία της εποχής τους, καθώς καί τα κριτήρια βάσει των οποίων έδρασαν στους χρόνους τους, να διακινδυνεύσουν στην προεξόφλησι αυτή. Αυτού του ειδους οι δημόσιοι άνδρες, πού δεν είναι ιστορικοί για να ερευνούν τα παρελθόν καί να κατανείμουν ευθύνες, ούτε δημαγωγοί πού ενδιαφέρονται για να εισπράξουν γι' ατομικό ή κομματικό τους όφελος το αντίτιμο των όσων καταβάλλουν στα παρόν, είναι Δημιουργοί, κατά συνέπεια, θεμελιωτές του μέλλοντος αυτού λαού καί ένα είδος γνησίων προφητών στάν τομέα αύτό.(Βλ. Σπ.Μαρκεζίνη:»Πολιτική Ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδος» τόμ. 6ος,σελ. 200).
Η 'Ιστορία διδάσκει, ότι, όσοι πολιτικοί άνδρες ηθέλησαν να κάνουν τους ανθρώπους ευτυχισμένους καί παρουσιάσθηκαν ως «Μεσσίες»,οδήγησαν τούς λαούς τους στην κόλαση. Οί θρησκευ τικοί πόλεμοι για τη σωτηρία της ψυχής μέσω της Ιεράς Εξετάσεως,πού επιβιώνουν στίς ήμερες μας με τη φρίκη του Χομεϊ νισμού,της «Τζιχάντ» καί του «ρατσισμού», αντιστοιχούν στους «υψηλούς στόχους» πού θέτουν οί πολιτικοί «Μεσσίες» για την ευτυχία της ανθρωπότητος.
΄Ολοι αυτοί πού ηγήθηκαν αυτών των ιδεωδών στην πολιτική ιστορία, ήσαν άνθρωποι των μεγάλων παθών καί των φιλοδοξιών, τίς οποίες έθεσαν στην υπηρεσία του σκοπού τους καί με αυτές έδρασαν στο ιστορικό προσκήνιο. ΄Εργο όμως των πολιτικών ηγετών, δεν είναι να κάμνουν ευτυχισμένους τους ανθρώπους.Αυτό είναι έργο προσωπικό ένός εκάστου καί μόνο.Ο σεβασμός στην ανθρώπινη ελευθερία καί στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια καί αξία, πού αναγνωρίζουν όλα τα προηγμένα καί φιλελεύθερα καθεστώτα, αποκλείουν τήν επιβολή «άνωθεν» της ευτυχίας. ‘Εργο ένός πολιτικού, είναι ν' αγωνισθεί για τήν καταπολέμησι των δεινών καί τη λύσι των προβλημάτων του λαού του
(Δημοσιεύθηκε στη δεκαπενθήμερη Αθηναϊκή εφημερίδα «Πνοή» των Γ.Σ. Αλεξιάδη και Ν.Αργιάννη-φ. 11/17/11.1984, σελ.6-8.Στην εβδομαδιαία «Εφημερίδα» της 11.12.1984,η οποία κατέγραφε και ταξινομούσε τα σημαντικά δημοσιεύματα του Τύπου ειχε περιληφθεί στην κατηγορία των πολιτικών άρθρων και το παραπάνω κείμενο).
***
Μεταγενέστερη βιβλιογραφία για τη Μνησικακία βλ. και Μάξ Σέλερ «Ο μνησίκακος άνθρωπος»,έκδ. ΄Ινδικτος,2002 και «Ασθενείς ηγέτες στην εξουσία. Πόσο οι αρρώστιες επηρέασαν τους πολιτικούς τα τελευταία 100 χρόνια» (εκδόσεις Καστανιώτη 2010),του Αγγλου πολιτικού και ψυχιάτρου Ντ.΄Οουεν.
***
Η απήχηση της Ιλιάδας σήμερα
Μία σύγχρονη μελέτη για τον Αχιλλέα και τη διαχρονική φρίκη του πολέμου Του Αχιλλέα Παπαρσένου*
Ο Gael Grobety υποψήφιος διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο της Λωζάννης, έδωσε πρόσφατα μια ομιλία με τίτλο «Ο Αχιλλέας στο Ιράκ, η Ιλιάδα στον σύγχρονο αμερικανικό Τύπο», στην οποία παρουσίασε τα πορίσματα έρευνάς του για την απήχηση της Ιλιάδας στην Αμερική και ιδίως στον αμερικανικό Τύπο.
Εν μέσω των πολέμων στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, οι παραπομπές στην Ιλιάδα είναι όλο και πιο συχνό φαινόμενο στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οπως προέκυψε από έρευνα που διενήργησε σε 387 αμερικανικές εφημερίδες για τον περίοδο 1990 και 2007, εκατοντάδες είναι τα άρθρα που περιλαμβάνουν τη λέξη «Ιλιάδα». Μόνο στη New York Times ανευρέθησαν 532 παραπομπές, με συχνότερες αναφορές στην «ύβριν» είτε πρόκειται για την εισβολή στο Ιράκ ή την αντιμετώπιση των συνεπειών του τυφώνα Κατρίνα.
Τα μηνύματα της Ιλιάδας είναι σήμερα όσο ποτέ επίκαιρα, αφού τα εργαλεία του πολέμου άλλαξαν τα τελευταία 3.200 χρόνια, όχι όμως και ο άνθρωπος, και η Ιλιάδα μας διδάσκει όλα όσα μπορεί να πει κανείς για τον πόλεμο, όπως υποστηρίζει και η Caroline Alexander, γνωστή συγγραφέας με κλασική παιδεία και αρθρογράφος σε περιοδικά όπως το National Geographic και το NewYorker.
Κλέος και νόστος
Στο τελευταίο βιβλίο της μας υπενθυμίζει ότι το αντικείμενο της Ιλιάδας είναι ο πόλεμος σ’ όλη την καταστροφική μανία του. Η ιστορία επικεντρώνεται στην πικρή αλήθεια ότι οι δύο αντίπαλοι στρατοί, των Ελλήνων και των Τρώων, δεν επιθυμούν τίποτε περισσότερο από το να σταματήσουν τον πόλεμο και να επιστρέψουν στις εστίες τους. Ο Αχιλλέας παλεύει μεταξύ κλέους και νόστου. Ταυτόχρονα αμφισβητεί τον ηγέτη των Αχαιών, τον Αγαμέμνονα, και το σκεπτικό του πολέμου, όπως κανείς άλλος πολεμιστής στην ιστορία. Κάνοντας παραλληλισμούς και με τις σημερινές στρατιωτικές επιχειρήσεις της Αμερικής στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν, η συγγραφέας υπογραμμίζει ότι η Ιλιάδα εγείρει τα κεντρικά ερωτήματα που απασχολούν κάθε πολεμική εμπειρία. Δικαιολογείται ποτέ η αμφισβήτηση του διοικητή από έναν πολεμιστή; Αξίζει η θυσία της ζωής στον βωμό της υπόθεσης κάποιου άλλου; Μπορεί ο θάνατος να αντισταθμιστεί από τη δόξα; Πώς επιτρέπεται σε ένα καταστροφικό πόλεμο να αρχίσει και γιατί δεν τερματίζεται όταν το επιθυμούν όλα τα μέρη; Αυτά τα ερωτήματα διαπερνούν όλους τους πολέμους και είναι επίκαιρα σήμερα, όσο ήταν εδώ και τρεις χιλιετίες. Κανείς δεν τα απαντά καλύτερα από τον Ομηρο, υπογραμμίζει η συγγραφέας δικαιολογώντας την παγκόσμια απήχηση που έχει το «έπος των επών» για τόσους αιώνες. Με επίκεντρο την μήνιν του Αχιλλέα και την έριδά του με τον Αγαμέμνονα μας υπενθυμίζει ότι ο Ομηρος εγείρει θέματα εξουσίας και ηγεσίας από τη μια μεριά και προσωπικού χρέους, τιμής και πεπρωμένου από την άλλη. Περιγράφει όμως παραστατικά τη φρίκη του πολέμου. Κανείς δεν πεθαίνει ευτυχισμένα ή καλά. Ο εχθρός εξανθρωπίζεται, ο τρωικός πόλεμος βασανίζει, στοιχειώνει τη μνήμη των βετεράνων που επιβιώνουν και επιστρέφουν στην πατρίδα. Διερωτάται τι θα γινόταν αν ο Αχιλλέας υπάκουε στην αρχική του παρόρμηση και επέστρεφε στη γενέτειρά του. Αντ’ αυτού όμως θα πεθάνει σ’ ένα πόλεμο ο οποίος δεν έχει κανένα νόημα γι’ αυτόν, μέχρι τον θάνατο του φίλου του Πατρόκλου, εξασφαλίζοντας έτσι την αθάνατη δόξα ως ο μεγαλύτερος όλων των ηρώων.
Η συγγραφέας καταλήγει ότι οι αιματηρές μάχες, οι εμπνευσμένες ομιλίες, τα αριστεία των πολεμιστών περιγράφονται πιστά στην Ιλιάδα, όπως ήθελε η παράδοση. Το έπος όμως ποτέ δεν προδίδει και το κεντρικό θέμα του, που είναι ο πόλεμος. Τιμά την αρχοντιά της θυσίας και του θάρρους του πολεμιστή, αλλά τελειώνει με μια αλληλουχία κηδειών, θρήνων και θρυμματισμένων ζωών, αναδεικνύοντας στην ολότητά της την τραγωδία του θνητού.
* Ο Αχιλλέας Παπαρσένος είναι διευθυντής του Γραφείου Τύπου και Επικοινωνίας της Γενεύης και διετέλεσε διευθυντής του ΓΤΕ της ελληνικής πρεσβείας στην Ουάσιγκτον.
Δημοσιεύθηκε στήν "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" την 20.6.2010
Eκτύπωση | e-mail
MΑΤΘΑΙΟΥ X. AΝΔΡΕΑΔΗ
'Ο πολιτικός «Μεσσιανισμός» στή χώρα μας, πού ἡ ἱστορική του καταγωγή ἀνάγεται στά ἀπώτατα, ἀταβιστικά,πολιτικά μας πρότυπα,δέν ἀπετέλεσε φαινόμενο,οὕτως ἤ ἄλλως,τῶν τελευταίων, μόνο,δεκαετιῶν πολιτικοῦ καί κοινωνικοῦ βίου.'Επανέρχεται, ἑκάστοτε, μαζί μέ τά μεταβαλλόμενα εἰσαγωγικά μας πρότυπα καί επαναβιώνει,μέ ἐντονώτερες ἐκδηλώσεις ἐξάρσεως στίς μέρες μας.
Ότι πάντοτε,ένας «εχθρός» καί μια «σωτηρία» ήταν τα σπουδαιότερα όπλα των αύτοχρισμένων «σωτήρων» των λαών, είναι ιστορικά επιβεβαιωμένο. Κάθε κίνηση πολιτικής σωτηριολογίας», επικεφαλής είχε τον «μεγάλο άνδρα», τον "Ηρωα, τον "Ενα Ηγέτη, ενώ το κοπάδι ακολουθούσε.'Απο τον Κρόμβελ καί τον Ροβεσπιέρο, μέχρι τον Μαρξ καί τον Λένιν, όλοι οι λεγόμενοι «Μεγάλοι"Ανδρες» είχαν προδιαγράψει τους στόχους τους: Τελικός τους σκοπός ή Ευτυχία των άνθρώπων.Απο τοιούτο «χρέος κινούντες» για την πραγμάτωσι ή του «Πεπρωμένου» των άλλων ή της «Φύσεως» ή της «Ιδέας του «Πνεύματος», όπως θα έλεγε ο Χέγκελ, κινητήρια δύναμι είχαν το πάθος, το ένστικτο, την ανάγκη καί την ροπή τους στους στόχους πού έταξαν για τη «σωτηρία» των λαών,με σημαία, την άπελευθέρωσι των ανθρώπων. Μόνη δε ανταμοιβή τους για τη μεγάλη αυτή υπηρεσία πού προσφέρουν στην ύπόθεσί τους ή Φήμη, αφού «όλες οί μεγάλες πράξεις έγιναν (καί γίνονται) χάρι της Φήμης ή της Δόξας».
"Οτι τα διακηρυγμένα «ιδανικά» για την ευτυχία των ανθρώπων ήσαν απλή πρόφασι,είναι φαινόμενο ιστορικό.' Ο Ναπολέων είχε πει σχετικά: «' Η Ματαιότης έκανε την 'Επανάστασι, ή ' Ελευθερία ήταν ή πρόφασι».
Τα μέσα,όμως,πού χρησιμοποίησαν στους αγώνες τους οί πολιτικοί «μεσσίες» καί τ' αποτελέσματα πού επέφεραν στην Ιστορία, ουσιαστικά, δεν ήσαν τίποτε άλλο παρά «ή απληστία, ό φθόνος, το μίσος καί ή πικρία», στοιχεία δηλαδή πού απετέλεσαν καί τη βάσι των μεγάλων παθών καί φιλοδοξιών των ανθρώπων αυτών της δράσεως.
Ή «ιατρική της Ιστορίας»
Αυτός που θέτει στην υπηρεσία της λογικής τα πάθη καί τίς φιλοδοξίες του,χαρακτηρίζεται πνευματικά υγιής. "Ετσι, μπορεί καλύτερα να υπηρετήσει τους στόχους του। ' Ο άνθρωπος, άλλωστε, είναι μίγμα λογικών καί εξωλογικών συστατικών.Βεβαίως, ή λογική καί το παράλογο, είναι εγγενή στοιχεία στον άνθρωπο.'Ο λογισμός όμως βαδίζει με τα όνειρα.Ποτέ ένας ισορροπημένος πολιτικός άνδρας,και γενικά οποιοσδήποτε άνθρωπος, όταν πράττειστον βίο, δεν στηρίζεται στα εξωλογικά, μόνο στοιχεία καί στίς επιθυμίες του, ούτε στα συναισθήματα καί τα ένστικτα του μόνο. Βέβαια, δεν κινείται μόνο από τη ψυχρή λογική, στερημένος από υγιή καί ελεγχόμενα, με τη λογική του πάθη, ένστικτα καί αγαθά συναισθήματα. ΄Αν εξετάσει κανείς με τη μέθοδο της «ιατρικής της ' Iστορίας» καί γενικά την πολιτική ψυχοπαθολογία, την πολιτική δράσι των «Μεγάλων», αλλά καί των «μικρών» ανδρών καί γυναικών ακόμη, θα διαπιστώσει, πόσοτραγικά ξερριζωμένοι υπήρξαν όλοι τους, καί πόσο ό πολιτικός νευρωτισμόςυπήρξε ή ρίζα των πολιτικών τους πράξεων.
'Ο Βέρνερ Σόμπαρτ, σε μια περισπούδαστη μελέτη του, κατά δεικνύει το essentiment στo oποίο στηρίζεται ή άνοικοδόμησι του σοσιαλιστικού κόσμου. Οί σοσιαλιστές ηγέτες, υποστηρίζει, ανή κουν στους «τεχνητούς ανθρώπους». Οί «τεχνητοί αυτοί άνθρωποι», λέγει «δεν μπορούν καλύτεραστη βασική τους διάθεσι να περιγραφούν,παρά με τίς λέξεις, με τίς όποιεςό Σίλλερ εκφράζει το «επικίνδυνο άκρο του αισθηματικού χαρακτήρος»:
«"Ενας χαρα κτήρας πού περιβάλλει ένα ιδεώδες με φλογερό αίσθημα καί απομακρύνεται από την πραγματικότητα για να παλαίψει για ένα ανύπαρκτο άπειρο, πού βλέπει τον εαυτό του ως κάτι συνεχώς εξουθενωμένο, αδιάκοπα εκτός εαυτού, για τον οποίο,το πραγματικό είναι μόνο τα όνειρά του, οι δε εμπειρίες του μόνο εμπόδια, ό οποίος τέλος στην ίδια του την ύπαρξι βλέπει μόνο ένα εμπόδιο καί καταγκρεμίζει ακόμα καί αυτό, για να εισέλθει στην άληθινή πραγματικότητα».
Η αρνητική τους στάσι, εξετάζεται, προπάντων από τα γνωρίσματα τηςιδιοσυγκρασίας τους: «Ή κακοτυχία τους στη ζωή, τους δημιουργεί αηδία, δυσαρέσκεια γι' αυτή,μια ανικανοποίητη δυσθυμία. Αυτά είναι διαθέσεις πού μεταβάλλονται σε αρνητική στάση απένα ντι στην κοινωνία, σε κριτική της. Η κριτική είναι ή πρώτη μορφή απαλλαγής από την κατάθλιψι, από τη δυσθυμία». Καί ή ψυχή πρέπει να έχει τους υπονόμους της για ν'απορρίπτει τίς ακαθαρσίες της. Σ' αυτά χρησιμεύουν πρόσωπα, σχέσεις, τάξεις, ή ή πατρίδα ή ό κόσμος, όπως θα έλεγε ό Νίτσε.
΄Αν τώρα, ό πολιτικός νευρωτισμός συνδυασθεί με το σύνδρομο του φανατισμού, πού κυριαρχεί στους περισσότερους άπ' αυτούς,oδηγού μεθα,με όδηγό τίς διαπιστώσεις του Σόμπαρτ,στό πολιτικό λίμπιντο πού χαρακτήριζε τη ζωή τους. 'Απο τον Μπακούνιν, πού ανταποκρινόμενος στην «κλήσι για τη σταυροφορία της καταστροφής», έγινε βαρώνος -ληστής και δι εκήρυσσε: «Δεν πιστεύω σέ τίποτα, δεν διαβάζω τίποτα, ένα πράγμα σκέφτομαι: Κόψτε τους το λαιμό, σπάστε τους τα κεφάλια, μην αφήσετε τίποτα απ' αυτούς!», μέχρι των δηλώσεων άπο φανατικούς "προοδευτικούς": «τσακιστέ τους», δεν υπάρχει ουσιαστική άπόστασι...
' Η παρούσα άνάλυσι, δεν αφορά μόνο στο ν' ασκήσει κριτική στίς πράξεις των φανατικών πού κυβερνούν, αλλά και να καταδείξει την ιδιοσυγκρασία καί τον χαρακτήρα τους, γιατί «είναι πραγματικά σημαντικό να εξετασθεί όχι μόνο τί κάνουν οι άνθρωποι, αλλά επίσης τί λογής άνθρωποι είναι αυτοί πού το κάνουν...»
΄Αλλωστε, για να κατανοήσουμε είτε τη θεωρία είτε τίς πράξεις αυτών πού ασκούν εξουσία, πρέπει να έχουμε ως γνώμονα καί την ψυχολογία τους καί τα γεγονότα της ζωής τους. ' Ο Γάλλος Μωρίς Μερλώ-Ποντύ, πατεντάτος αριστερός, θεωρεί πώς «οι οικονομικές ή ψυχολογικές ερμηνείες τίς οποίες δίνει ή μία ή ή άλλη διδασκαλία είναι αληθινές, εφ' όσον ο στοχαστής σκέφτεται πάντοτε με αποκλει στικό γνώμονα καί αφετηρία αυτό πού είναι ό ίδιος».
Ποιοί είναι, λοιπόν, αυτοί οί οποίοι αποτελούν τους οδηγούς καί ιδεολογικούς προγόνους των δικών μας «σοσιαλιστών»;
Η Ρόζα Λούξεμπουργκ,με εμπάθεια, με αρνητικο-επιθετικά συναι σθήματα,με μανία κυριαρχίας, κατεστραμμένη σταδιοδρομία, ήταν βεβαρυμμένη με τετραπλό ressentiment: Ως γυναίκα, ως αλλοδαπή στη Γερμανία,ως Εβραία καί ως ανάπηρη. «'Η πνευματική έξέγερσι της Λούξεμπουργκ»,μας λέει ό βιογράφος της, «δεν ήταν ούτε άπόλυτα αντικειμενική, ούτε αλτρουιστική.'Ηταν κατά ένα μέρος μια θεραπεία για τίς συγκρούσεις της δικής της προσωπικότητος.'Η άποκατάστασι,έπειτα από μία περίοδο υπερβολικής άποξενώσεως άπό την κοινωνία,ήταν κάποια άνακούφισι-αποξένωσι πού θα μπορούσε να θεραπευθεί είτε με μια ίσχυρότερη άντίθεσι προς την κοινωνία, είτε με οποιαδήποτε ρεβιζιονιστική απόπειρα εντάξεώς της».
Σ' όλους, άλλωστε, τους "προοδευτικούς", το όνειρο έγινε δόγμα, οί φόβοι φανατισμοί καί οί ιδέες σήματα για την έσχατη πράξι. Οί βιογρα φίες τους είναι αποκαλυπτικές.
' Ο Μαρξ και ή ζωή του
Aς περιτρέξουμε, συντόμως, το βίο του πατριάρχου του Μαρξισμού, του ιδίου του Μαρξ. Νεαρός ακόμη, με πάθος καί όνειρα, διήγε σπάταλη ζωή στο Πανεπιστήμιο πού έσπούδαζε. Ο πατέρας του, πού πέθανε όταν αύτος ήταν φοιτητής, άφησε την τελευταία σύστασι: Να πάψει να είναι σπάταλος καί να σκορπάει άλογίστως τα χρήματα του.' Ο θάνατος του πατέρα του καί οί ποιητικές του αποτυχίες, επέδρασαν στην ψυχή του νεαρού φοιτητή.
Κατελήφθη από νοσηρή άπογοήτευση καί ψυχική θλίψη. Αυτά είναι τα πρώτα κρούσματα. Το 1841, ό φίλος του Μπάουερ, του υποσχέθηκε έδρα υφηγητή στο Πανεπιστήμιο της Βόννης. Προηγουμένως όμως ό Μαρξ, ακαταπαύστως διεκήρυσσε τίς ιδέες του καί με τον φίλο του, Ρούγκε,απεφάσισαν να έκδόσουν άπο κοινού περιοδικό με τίτλο «'Αρχείο 'Αθεΐας». Ή πρόσκληση του Μπάουερ ούδεποτε έφθασε από τη Βόννη. Ο διακηρυσσόμενος αθεϊσμός του, του έκλεισε τίς πόρτες. ΄Εμεινε χωρίς πόρους ζωής, αιωρούμενος στο κενό. Στήν ψυχή του άρχισαν να φυτρώνουν σπέρματα μίσους κατά του Θεού, της θρησκείας καί της Κοινωνίας.
Στήν προσπάθεια του να ίδρύσει τήν Διεθνή ΄Ενωσι Εργατών, εισέπραξε άπογοήτευσι καί έξάντλησι. Μετά την αποτυχία της Κομμούνας των Παρισίων το 1871, οί στερήσεις του, τα οικο γενειακά του ατυχήματα καί ή αθλία του υγεία (έκάπνιζε διαρκώς μαύρο καπνά αθλιεστάτης ποιότητος), τον ανάγκασαν ν’ αποσυρθεί απ’τήν κίνησι καί ν' αφιερωθεί στη συγγραφή.Πικρία καί άπογοή τευσι πλημμύρισαν την ψυχή του, για τη διάψευσι των ελπίδων του καί των προφητειών του, τα συναισθήματα δε αυτά, ξεσπούσαν σε οξύχολο μίσος κατά της ανθρώπινης κοινωνίας.
Καθ' οσον αφορά στον ίδιωτικό του βίο, ό μόνος του έρωτας, ή Τζένη Φον Βεστφάλλεν, ήταν ή πιστή του σύζυγος. «Ή κυρία Μαρξ», γράφει ένας άπ' τους κορυφαίους οπαδούς του,ο Βίλελμ Λίμπνεχτ, «κυριαρχούσε σ' όλους μας καί πια πολύ άπ' ότι αύτός ο Μαρξ. Μαγική έπίδρασι εξασκούσε πραγματικά σε μας πού είμαστε όλοι χαρακτήρες επαναστατικοί, φύσεις απειθάρχητες καί, όχι σπάνια, παραστρατημένοι, ζώντας στο περιθώριο της κοινωνίας».
Τό μίσος ένέπνεε όλους τους αγώνες του Μαρξ.΄Ολοι οί οικονομο λόγοι πρίν από αυτόν, ακόμα καί αυτός ό Ρικάρντο, είναι κατά τόν Μαρξ,αδαείς.'Ο Μπίσμαρκ (τόν οποίο προ ήμερων οί Ανατολι κογερμανοί άνεκήρυξαν ως εθνικό τους ήρωα) είναι «ανίκανος, μι κρός γιούνκερ».«Τα προπαγανδιστικά συγγράμματα του Λασάλλ» («ενός γνησίου 'Εβραίου από τα Σλαβικά σύνορα») «είναι λογο κλοπίες ενός έκτοταξίτου,σχολικά προγράμματα πού ή άνάγνωσί τους δεν αξίζει για να σκοτώσεις τον καιρό σου».
«Τρελλό από ύπερφροσύνη καί χολή», τον χαρακτηρίζει ό φίλος του Ρούγκε. «Κατέχεται κάθε φορά άπο οποιοδήποτε μίσος», γράφει αύτός. 'Αργότερα, κατεδίωξε με άσπονδο μίσος όλους τους φίλους του σχεδόν, έκτός άπ' τον Ενγκελς καί ίσως καί τόν Βίλελμ Βόλφ. Το μίσος του δεν αφορούσε μονο ανθρώπους, αλλά καί «σχέσεις, τάξεις, πατρίδα καί κόσμο», για να θυμηθούμε τον Νίτσε. Η ζωή του καί ή κοσμοθεωρία του ήταν συνυφασμένες με το μίσος καί με αυτό ήταν ποτισμένο όλο το έργο του, το οποίο βγήκε άπο την αθλιότητα της ζωής του. Γενικά θα μπορούσαμε,συνοψίζοντας, να εξηγήσουμε το κίνητρο του Μαρξ ως εξής:«Μαζί με άλλους πολλούς σοσιαλιστές συμμερίζεται το ressinetment του ανθρώπου πού στερείται στηρίγματος, πού το πνεύμα του δεν αγκυροβόλησε ποτέ σέ μια έσχατη απόλυτη αξία καί γι' αυτό γίνεται επαναστάτης.Προς την έλλειψι αυτής ερείσματος, συνυφαίνεται καί ή έλλειψι εμπιστοσύνης στην ίδια,τη δική του δημιουργική δύναμι, όπου ήταν συνδεδεμένη ή έλλειψι εμπιστοσύνης στις ίδιες τίς πολιτικές του ικανότητες. Γι' αυτό παραμέρισε από την κοσμοθεωρία του -άντίθετη τελείως προς τους λόγους της νεότητας του, ότι «οι φιλόσοφοι πρέπει να μεταρρυθμί σουν τον κόσμο» -κάθε ενεργή επιρροή του συνειδητά δημιουργικού άνθρώπου καί τοποθέτησε στή θέσι του την ενέργεια του φυσικού κόσμου. Συνεπώς,μπορεί κανείς να πεί ότι ό Μαρξ
υπήρξε μοιρολάτρης,τονίζει ο Σόμπαρτ. Άλλα ή μοιρολατρεία του διαφέρει ριζικά από τη μοιρολατρεία άλλων μεγάλων ανδρών της πράξεως,όπως ό Κρόμβελ, ό Βαλλενστάϊν,ό Ναπολέων, ή ό Μπίσμαρκ. Γιατί εκείνοι αισθάνονταν προ πάντων, τους εαυτούς τους ως όργανα στά χέρια μιας πολύ υψηλής θελήσεως. Ή μοιρολατρεία τους στηρίζεται στην πίστι,ενώ του Μαρξ άναβλαστάνει από την έλλειψι πίστεως σέ ο,τι δήποτε. Ή μοιρολατρεία του Μαρξ δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια απεγνωσμένη προσπάθεια να μεταβιβάσει την εύθύνη σε μια φυσική δύναμι πού -καί εδώ παρουσιάζεται ή ειδική μαρξιστική άντίληψι - αρκεί μόνο να γνωσθεί από μας για να καθοδηγηθεί».
Δεν ήταν 45 ετών καί οι αγώνες του είχαν αποτύχει.Οί προφητείες του, οί προρρήσεις του καθώς καί όλες οί θεωρίες του, είχαν δια ψευσθεί οικτρά...'Η ακούραστη, επαναστατική του δραστηριότης, δεν επέφερε τίποτα, είμή μόνο την αμείλικτη και αίματηρή κατάπνιξι κάθε ανατρεπτικής κινήσεως.Οί οπαδοί του,καταδιω κόμενοι παντού, ασθμαίνοντες για να εξοικονομήσουν ένα κομμάτι ξερό ψωμί καί εξαντλημένοι άπό τη συνεχή πάλη με τον ιδιοκτήτη της τρώγλης όπου κοιμούνταν, τον παντοπώλη, τον λαχανοπώλη, τον γαλακτοπώλη, πού ζητούσαν αμείλικτοι τα οφειλόμενα ποσά, είχαν αποκάμει. Καί όλοι στρέφονταν εναντίον εκείνου, πού αντί του Παράδεισου πού τους ύποσχόταν τους είχε σπρώξει στην κόλαση.Η ανέκφραστη αυτή τραγωδία διαρκούσε ολόκληρα χρόνια. Οχι μία φορά, παρά το θάρρος της, ή Τζένη καταλαμβανόταν άπο απελπισία. «Τίποτα δεν μας άπέμεινε καί τίποτα δεν υπάρχει πλέον», έγραφε ό Μαρξ στό φίλο του "Ενγκελς το 1872, «ή δυστυχία καί ή άθλιότης μας καταδιώκει με αφάνταστη επιμονή.Η γυναίκα μου κάθε πρωί μου εξομολογείται, ότι προτιμάει από την κολασμένη αυτή ζωή τη γαλήνη του τάφου καί για τον έαυτό της καί για τα παιδιά της.Μα την αλήθεια,δεν μπορώ να της απαντήσω τίποτα, γιατί τα βάσανα, τα μαρτύρια, ή αγωνία, ή ταπεί νωσι πού υφιστάμεθα, είναι απερίγραπτα(...)Προσωπικά ξεχνώ καί διώχνω τήν άθλιότητά μου βυθιζό μενος ώς τό λαιμό σέ γενικά προβλήματα»...Διέξοδος δηλαδή τά γενικά προβλήματα στην οίκονο μική του άθλιότητα,όπως εύστοχα σημειώνεται.
"Ετσι πέθανε το 1883. Στον παροξυσμό της πικρίας του για την τόση δυστυχία πού γνώρισε στη ζωή του,έγραψε στην τελευταία του επιστολή, λίγο πρίν πεθάνει στόν φίλο του "Ενγκελς: Σκέπτεται κανείς ανάλογα με το πόσο τρώει». Καί καταλήγει ό Σόμπαρτ:
«"Ετσι κατανοείται, γιατί ή παραγωγή του Μαρξ ήταν μέχρι τελευταίας λεπτομέρειας, διαποτισμένη με μίσος, έτσι κατανοείται γιατί θεωρούσε ιδιαίτερα τίς κακές ιδιότητες των άνθρώπων σαν κινητήριες δυνάμεις της ιστορίας, έτσι κατανοείται τέλος, γιατί αποτεινόταν στά ταπεινόφρονα ένστικτα των μαζών, για να τίς καταστήσει εξυπηρετικές των σκοπών του.Flectere si negueo, acheronta movebo»(«Eάν δεν μπορώ ν΄αλλάξω τη θέληση των ουρανίων,θα κινήσω τον Αχέροντα»-Αινειάς,VII,312)
Το εσφαλμένο της επιχειρηματολογίας
Ο Σαίντ-Μπέβ έπεδοκίμαζε το άκόλουθο κείμενο από την «Judiciese Logiue»: «Οί περισσότερες πλάνες της σκέψεως δεν οφείλονται στο γεγονός ότι, ενώ οί άνθρωποι ξεκινούν άπο σωστές προϋποθέσεις,μεταχειρίζονται έπειτα λανθασμένα επιχειρήματα, αλλά μάλλον στο ότι, ενώ τα επιχειρήματα είναι σωστά, οί προϋποθέσεις από τίς οποίες ξεκινούν είναι εσφαλμένες». ' Ο Μαρξ φρονούσε πώς ό καπιταλισμός του 1881 θα παρέμενε ως τοιούτος καί μετά το 1981,γι' αύτο καί οί θεωρίες του είναι, στο οίκονομικό καί κοινωνικο πεδίο, ξεπερασμένες σήμερα.
Στήν 'Ελλάδα τώρα,ή επιχειρηματολογία καί τα «προγράμματα των μαρξιστών για τη βελτίωσι των όρων της ζωης, τη λύσι των προβλημάτων του λαού καί τήν αλλαγή πολλών κακώς κειμένων, πάσχουν από το σύνδρομο του ξεπερασμένου μαρξισμού.Γιατί βασί ζονται σε λανθασμένες προϋποθέσεις,από τίς οποίες οί «άγιατολλά δες» της «Αλλαγής» ξεκινούν,και οι οποιες βασίζονται σε ξεπερα σμένη πραγματικότητα.΄Ετσι,οταν οί πολιτικές άλτερνατίβες στηρί ζονται σε ανύπαρκτη πραγματικότητα, υπάρχει το κενό.Αυτό το κενό προσπαθούν να το καλύψουν με μια νοθεία, με ένα υποβιβασμό της πραγματικότητος. Υποστηρίζουν,λοιπόν τα εξής περίπου:
« Ή επιχειρηματολογία μας καί οί προτάσεις μας είναι ορθές, γιατί χρειάζονται «αλλαγές» ριζικές, άρα το καθεστώς δε θέλει διόρθωσι,αλλά χρειάζεται, ως σαθρό, κατεδάφισι καί κατά συνέπεια, ή κατεδαφιστέα κατάστασι είναι σαθρή, αντιλαϊκή, εκμεταλλευτική καί καταστροφική για τον τόπο...»
Με τη «λογική» αυτή, όλες οί πολιτικές ελευθερίες πού, σε πείσμα των εχθρών της πολιτικής Δημοκρατίας,επέζησαν, καθ' όλες τίς εποχές της πρόσφατης ιστορίας μας, είναι έξοβελιστέες. Το επιχείρημα της καταργήσεως των ελευθεριών, στηρίζεται στην άκόλουθη εσφαλμένη,βέβαια,προϋπόθεσι: «'Η Δημοκρατία των ελευθεριών καί του κομματικού πλουραλισμού,(που ομως οδήγησαν τον ‘Ελληνα στην ευημερία καί την ατομική προοδο),έφερε τον τόπο στην κατάστασι του «δύσμορφου» καπιταλισμού,άρα, αυτές οί ελευθερίες, επειδή μας είναι εμπόδιο στο έργο της εφαρμογής της άλτερνατίβας της δικής μας,δεν χρειάζονται,σύμφωνα με το γνωστό:«Τα σταφύλια είναι ξυνά, άρα ή γλύκα δεν έχει αξία...»
Με τον τρόπο αύτό καταλήγουμε στη ρίζα του εξωλογικού κινήτρου των πολιτικών πράξεων.'Εδώ βασίζεται το «κίνημά» τους,να «σώσουν» τον τόπο,ενεργώντας με τον παραλογισμό.Αυτή ή έλλει ψι επαφής προς τήν πραγματικότητα,δείχνει το άνιστόρητο των μαρξιστών για τήν ιδιοσυστασία του ΄Ελληνος. Οι περισσότεροι άπ' αυτούς,άγνωστοι στον τόπο μας καί φερμένοι απ’ τήν Εσπερία, αγνοούν, εκτος των άλλων,και το απειθάρχητο και το ατομικιστικό του λαού μας,ως υπόστρωμα πολλών αιώνων βίου.Αυτή την πλειοψηφία των Ελλήνων,ήτοι τους «μη προνομιούχους», επιδιώκουν να μετατρέψουν, ίκανοποιώντας με το τέχνασμα της «αυτοδιαχειρίσεως» τα ψυχολογικά τους συμπλέγματα,δεσμίους των μόνιμα, περι ορίζοντάς τους,τελικά,σ’ενα και μόνο ρόλο:Να εκτελούν,συνεχώς, αδιάλειπτα,προθύμως και αδιαμαρτύρητα (κατά τον αρχετυπικό φανατισμό του Ευρωπαϊκού Μεσαίωνα,αλλά και σύμφωνα με την πραγματικότητα του εφαρμοσμένου Μαρξισμού)ο,τι ζητεί το εξουσιαστικό ιερατείο,κατά τις εκάστοτε κοινωνικές και ιστορικές περιστάσεις, δηλαδή: Οταν θ' αποφασίζει:Pudet,ολοι θα πρέπει να ντρέπονται. Όταν θά καταγγέλλει :ineptum,ολοι θα πρέπει ν΄αγανακτούν καί όταν θά αποφαίνεται:impossibile,όλοι θά πρέπει να γονατίζουν καί να δένουν τα χέρια τους. Αυτός είναι ό στόχος των δικών μας «Μεσσιών» καί τον ρόλο αυτόν επιφυλάσσουν στο λαό.
Το πάθος του άληθινού πολιτικού
«Είναι απόλυτα σωστό - έγραφε ό Μάξ Βέμπερ στο έργο του «' Η πολιτική ως επάγγελμα» - καί όλη ή ιστορική πείρα το επικυρώνει, ότι ό άνθρωπος δε θά έπετύγχανε το εφικτό, εάν δεν έπάσχιζε να πραγματοποιήσει το ανέφικτο».
'Η πολιτική πράξι όμως είναι σφυρηλάτησι του πάθους με τη λογική. ‘Ολοι οι πολιτικοί άνδρες, με πάθος αφοσιώθηκαν στην πολιτική δράσι.'Η έννοια αυτή του πάθους, είναι τελείως διαφο ρετική από την έννοια του πάθους ως «στείρας έξάρσεως», ως εξωλογικό στοιχείο καί ως τυφλό ένστικτο. «Γιατί, ή πολιτική γίνεται με το κεφάλι καί όχι με τα άλλα μέλη του σώματος ή της ψυχής».' Ο άνθρωπος της πολιτικής δράσεως, οφείλει να έχει συναίσθησι του μέτρου. Αυτή ή αίσθηση είναι μία αποφασιστικής σημασίας ψυχολογική ίδιότητα του άληθινοΰ πολιτικού. Με τον τρόπο αυτό, δείχνει πώς έχει την ίκανότητα να ελέγχει καί τήν εξωτερική πραγματικότητα, χωρίς κλυδωνισμούς στο έσωτερικό του.Κατορθώνει να δέχεται τήν έπίδρασι της ζωής καί της πραγματικότητος πάνω του, με εσωτερική συγκέντρωσι καί ηρεμία. ΄Οταν το επιτυγχάνει αύτό, βρίσκεται σε άποστασι από τα πρόσωπα καί τα πράγματα, ακόμα καί από το πάθος της δικής του ματαιοδοξίας,η οποια άπόστασι από τα πράγματα, σημαίνει σφυρηλάτηση του πάθους με τη λογική ενω ή απόσταση απ’ τα πρόσωπα,τα πράγματα καί τη ματαιοδοξία του ίδιου, οδηγεί στη σφυρηλάτηση του πάθους,της ευθύνης καί του μέτρου, χαρακτηριστικά δηλαδή πού αποτελούν βασικές ιδιότητες ενός αληθινού πολιτικού.« Ή άπόστασι από την κατωτέρας στάθμης ματαιοδοξία», λέει ακόμα ό Μάξ Βέμπερ, «από την οποία πρέπει ένας άληθινός πολιτικός να είναι απαλ λαγμένος, είναι αναγκαία, γιατί ή ματαιοδοξία του είδους αυτού αποβαίνει σέ βάρος της υποθέσεως στην όποια είναι αφοσιωμένος καί με τον τρόπο αυτό, ό αγώνας του παύει να είναι αντικειμενικός καί γίνεται καθαρή προσωπική μέθη».
Διότι ή ματαιοδοξία τον οδηγεί στην ανάγκη να βρίσκεται συνεχώς στο προσκήνιο, σημάδι δημαγωγίας. Καί συνεχίζει ό Μ. Βέμπερ: «Με τον τρόπο αυτό, ό πολιτικός έκεϊνος, πού αποβλέπει καί υπολογίζει στα αποτελέσματα της προβολής του στο προσκήνιο, διατρέχει τον κίνδυνο να μοιάσει με ήθοποιό, ή να γίνει ό ίδιος ήθοποιός καί ν' απασχολείται μόνο με τίς εντυπώσεις πού προκαλεί (...) Ν’αγωνίζεται για τήν εξωτερική λάμψη της δυνάμεως περισσότερο, παρά για τήν πραγματική δύναμι. Ή έλλειψι αισθήματος ευθύνης υποδηλώνει ότι, χαίρεται τη δύναμι για τη δύναμι μόνο, χωρίς ουσιαστικό σκοπό.Ό πολιτικός πού τον ενδιαφέρει μόνο ή δύναμι», καταλήγει ό Βέμπερ, «μπορεί να φέρει αποτελέσματα μεγάλα, το έργο του, όμως, πραγματικά δεν οδηγεί πουθενά καί δεν έχει νόημα».
Το έργο των ηγετών
Στην 'Ελλάδα, ελάχιστοι πολιτικοί άνδρες υπήρξαν συνειδητοί πολιτικοί ηγέτες, πού ως μοναδικό τους καθήκον, έθεσαν, να υψωθούν πάνω από τα προσωπικά τους πάθη καί τη ματαιοδοξία τους, να υπηρετήσουν το λαό με ίκανότητα καί δημιουργικό έργο καί παραλλήλως να υψωθούν πάνω από τήν εποχή τους.Να ιδούν έτσι κάθε τους πράξη κάτω από το πρίσμα της τύχης καί του μέλλοντος αυτού του λαού. Καί προεξοφλώντας τη σημασία της εποχής τους, καθώς καί τα κριτήρια βάσει των οποίων έδρασαν στους χρόνους τους, να διακινδυνεύσουν στην προεξόφλησι αυτή. Αυτού του ειδους οι δημόσιοι άνδρες, πού δεν είναι ιστορικοί για να ερευνούν τα παρελθόν καί να κατανείμουν ευθύνες, ούτε δημαγωγοί πού ενδιαφέρονται για να εισπράξουν γι' ατομικό ή κομματικό τους όφελος το αντίτιμο των όσων καταβάλλουν στα παρόν, είναι Δημιουργοί, κατά συνέπεια, θεμελιωτές του μέλλοντος αυτού λαού καί ένα είδος γνησίων προφητών στάν τομέα αύτό.(Βλ. Σπ.Μαρκεζίνη:»Πολιτική Ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδος» τόμ. 6ος,σελ. 200).
Η 'Ιστορία διδάσκει, ότι, όσοι πολιτικοί άνδρες ηθέλησαν να κάνουν τους ανθρώπους ευτυχισμένους καί παρουσιάσθηκαν ως «Μεσσίες»,οδήγησαν τούς λαούς τους στην κόλαση. Οί θρησκευ τικοί πόλεμοι για τη σωτηρία της ψυχής μέσω της Ιεράς Εξετάσεως,πού επιβιώνουν στίς ήμερες μας με τη φρίκη του Χομεϊ νισμού,της «Τζιχάντ» καί του «ρατσισμού», αντιστοιχούν στους «υψηλούς στόχους» πού θέτουν οί πολιτικοί «Μεσσίες» για την ευτυχία της ανθρωπότητος.
΄Ολοι αυτοί πού ηγήθηκαν αυτών των ιδεωδών στην πολιτική ιστορία, ήσαν άνθρωποι των μεγάλων παθών καί των φιλοδοξιών, τίς οποίες έθεσαν στην υπηρεσία του σκοπού τους καί με αυτές έδρασαν στο ιστορικό προσκήνιο. ΄Εργο όμως των πολιτικών ηγετών, δεν είναι να κάμνουν ευτυχισμένους τους ανθρώπους.Αυτό είναι έργο προσωπικό ένός εκάστου καί μόνο.Ο σεβασμός στην ανθρώπινη ελευθερία καί στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια καί αξία, πού αναγνωρίζουν όλα τα προηγμένα καί φιλελεύθερα καθεστώτα, αποκλείουν τήν επιβολή «άνωθεν» της ευτυχίας. ‘Εργο ένός πολιτικού, είναι ν' αγωνισθεί για τήν καταπολέμησι των δεινών καί τη λύσι των προβλημάτων του λαού του
(Δημοσιεύθηκε στη δεκαπενθήμερη Αθηναϊκή εφημερίδα «Πνοή» των Γ.Σ. Αλεξιάδη και Ν.Αργιάννη-φ. 11/17/11.1984, σελ.6-8.Στην εβδομαδιαία «Εφημερίδα» της 11.12.1984,η οποία κατέγραφε και ταξινομούσε τα σημαντικά δημοσιεύματα του Τύπου ειχε περιληφθεί στην κατηγορία των πολιτικών άρθρων και το παραπάνω κείμενο).
***
Μεταγενέστερη βιβλιογραφία για τη Μνησικακία βλ. και Μάξ Σέλερ «Ο μνησίκακος άνθρωπος»,έκδ. ΄Ινδικτος,2002 και «Ασθενείς ηγέτες στην εξουσία. Πόσο οι αρρώστιες επηρέασαν τους πολιτικούς τα τελευταία 100 χρόνια» (εκδόσεις Καστανιώτη 2010),του Αγγλου πολιτικού και ψυχιάτρου Ντ.΄Οουεν.
***
Η απήχηση της Ιλιάδας σήμερα
Μία σύγχρονη μελέτη για τον Αχιλλέα και τη διαχρονική φρίκη του πολέμου Του Αχιλλέα Παπαρσένου*
Ο Gael Grobety υποψήφιος διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο της Λωζάννης, έδωσε πρόσφατα μια ομιλία με τίτλο «Ο Αχιλλέας στο Ιράκ, η Ιλιάδα στον σύγχρονο αμερικανικό Τύπο», στην οποία παρουσίασε τα πορίσματα έρευνάς του για την απήχηση της Ιλιάδας στην Αμερική και ιδίως στον αμερικανικό Τύπο.
Εν μέσω των πολέμων στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, οι παραπομπές στην Ιλιάδα είναι όλο και πιο συχνό φαινόμενο στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οπως προέκυψε από έρευνα που διενήργησε σε 387 αμερικανικές εφημερίδες για τον περίοδο 1990 και 2007, εκατοντάδες είναι τα άρθρα που περιλαμβάνουν τη λέξη «Ιλιάδα». Μόνο στη New York Times ανευρέθησαν 532 παραπομπές, με συχνότερες αναφορές στην «ύβριν» είτε πρόκειται για την εισβολή στο Ιράκ ή την αντιμετώπιση των συνεπειών του τυφώνα Κατρίνα.
Τα μηνύματα της Ιλιάδας είναι σήμερα όσο ποτέ επίκαιρα, αφού τα εργαλεία του πολέμου άλλαξαν τα τελευταία 3.200 χρόνια, όχι όμως και ο άνθρωπος, και η Ιλιάδα μας διδάσκει όλα όσα μπορεί να πει κανείς για τον πόλεμο, όπως υποστηρίζει και η Caroline Alexander, γνωστή συγγραφέας με κλασική παιδεία και αρθρογράφος σε περιοδικά όπως το National Geographic και το NewYorker.
Κλέος και νόστος
Στο τελευταίο βιβλίο της μας υπενθυμίζει ότι το αντικείμενο της Ιλιάδας είναι ο πόλεμος σ’ όλη την καταστροφική μανία του. Η ιστορία επικεντρώνεται στην πικρή αλήθεια ότι οι δύο αντίπαλοι στρατοί, των Ελλήνων και των Τρώων, δεν επιθυμούν τίποτε περισσότερο από το να σταματήσουν τον πόλεμο και να επιστρέψουν στις εστίες τους. Ο Αχιλλέας παλεύει μεταξύ κλέους και νόστου. Ταυτόχρονα αμφισβητεί τον ηγέτη των Αχαιών, τον Αγαμέμνονα, και το σκεπτικό του πολέμου, όπως κανείς άλλος πολεμιστής στην ιστορία. Κάνοντας παραλληλισμούς και με τις σημερινές στρατιωτικές επιχειρήσεις της Αμερικής στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν, η συγγραφέας υπογραμμίζει ότι η Ιλιάδα εγείρει τα κεντρικά ερωτήματα που απασχολούν κάθε πολεμική εμπειρία. Δικαιολογείται ποτέ η αμφισβήτηση του διοικητή από έναν πολεμιστή; Αξίζει η θυσία της ζωής στον βωμό της υπόθεσης κάποιου άλλου; Μπορεί ο θάνατος να αντισταθμιστεί από τη δόξα; Πώς επιτρέπεται σε ένα καταστροφικό πόλεμο να αρχίσει και γιατί δεν τερματίζεται όταν το επιθυμούν όλα τα μέρη; Αυτά τα ερωτήματα διαπερνούν όλους τους πολέμους και είναι επίκαιρα σήμερα, όσο ήταν εδώ και τρεις χιλιετίες. Κανείς δεν τα απαντά καλύτερα από τον Ομηρο, υπογραμμίζει η συγγραφέας δικαιολογώντας την παγκόσμια απήχηση που έχει το «έπος των επών» για τόσους αιώνες. Με επίκεντρο την μήνιν του Αχιλλέα και την έριδά του με τον Αγαμέμνονα μας υπενθυμίζει ότι ο Ομηρος εγείρει θέματα εξουσίας και ηγεσίας από τη μια μεριά και προσωπικού χρέους, τιμής και πεπρωμένου από την άλλη. Περιγράφει όμως παραστατικά τη φρίκη του πολέμου. Κανείς δεν πεθαίνει ευτυχισμένα ή καλά. Ο εχθρός εξανθρωπίζεται, ο τρωικός πόλεμος βασανίζει, στοιχειώνει τη μνήμη των βετεράνων που επιβιώνουν και επιστρέφουν στην πατρίδα. Διερωτάται τι θα γινόταν αν ο Αχιλλέας υπάκουε στην αρχική του παρόρμηση και επέστρεφε στη γενέτειρά του. Αντ’ αυτού όμως θα πεθάνει σ’ ένα πόλεμο ο οποίος δεν έχει κανένα νόημα γι’ αυτόν, μέχρι τον θάνατο του φίλου του Πατρόκλου, εξασφαλίζοντας έτσι την αθάνατη δόξα ως ο μεγαλύτερος όλων των ηρώων.
Η συγγραφέας καταλήγει ότι οι αιματηρές μάχες, οι εμπνευσμένες ομιλίες, τα αριστεία των πολεμιστών περιγράφονται πιστά στην Ιλιάδα, όπως ήθελε η παράδοση. Το έπος όμως ποτέ δεν προδίδει και το κεντρικό θέμα του, που είναι ο πόλεμος. Τιμά την αρχοντιά της θυσίας και του θάρρους του πολεμιστή, αλλά τελειώνει με μια αλληλουχία κηδειών, θρήνων και θρυμματισμένων ζωών, αναδεικνύοντας στην ολότητά της την τραγωδία του θνητού.
* Ο Αχιλλέας Παπαρσένος είναι διευθυντής του Γραφείου Τύπου και Επικοινωνίας της Γενεύης και διετέλεσε διευθυντής του ΓΤΕ της ελληνικής πρεσβείας στην Ουάσιγκτον.
Δημοσιεύθηκε στήν "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" την 20.6.2010
Eκτύπωση | e-mail
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου